Το online περιοδικό για την Κεφαλονιά
12/08/2015

«ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΟΥ ΣΕΙΣΜΟΥ» Κεφαλονιά 1953 – 2013 60 χρόνια μετά…

«ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΟΥ ΣΕΙΣΜΟΥ»

Κεφαλονιά 1953 – 2013

60 χρόνια μετά…



Φέτος, συμπληρώνονται 60 χρόνια από τον καταστροφικό σεισμό του 1953 στα Επτάνησα. Αύγουστος ήταν. Καλοκαίρι. Κόσμος πολύς στο νησί. Ημέρες ξεγνοιασιάς κι ανεμελιάς, οι οποίες μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα μετατράπηκαν σε μέρες τρόμου, ανησυχίας και αγωνίας. Ήταν πρωί. Το ρολόι έδειξε 11:25, το ημερολόγιο κολλημένο στην τραγική εκείνη ημέρα: Τετάρτη 12 Αυγούστου.

Για την ιστορία…

Ο πρώτος σεισμός έγινε Κυριακή, 9 Αυγούστου του 1953, με επίκεντρο τον Σταυρό της Ιθάκης. Το μέγεθός του ήταν 6,4 βαθμοί της κλίμακας Ρίχτερ.

Ο δεύτερος, μεγέθους 6,8, σημειώθηκε στις 11 Αυγούστου και ακολούθησαν δέκα μετασεισμοί την ίδια μέρα, οι μεγαλύτεροι των οποίων είχαν μέγεθος 5,3 και 5,1.

Την Τετάρτη, 12 Αυγούστου του 1953 ένας ισχυρός σεισμός μεγέθους 5,2 θα αποτελέσει το προμήνυμα για την καταστροφή που πρόκειται να ακολουθήσει.

Ο επόμενος μεγάλος σεισμός που γίνεται την ίδια μέρα θα έχει μέγεθος 7,2 και θα είναι ο καταστροφικότερος στην ιστορία της Κεφαλονιάς και ένας από τους καταστροφικότερους σεισμούς που έζησε ποτέ η Ελλάδα. Η έντασή του προσδιορίστηκε ως Χ+.

Εμείς, επιλέξαμε κάποια αποσπάσματα από το βιβλίο «Το Χρονικό του Σεισμού» του Αγγελο-διονύση Δεμπόνου, για να μας μεταφέρουμε πίσω στο χρόνο, στο σημείο μηδέν. Κατέγραψε τα γεγονότα έτσι όπως ακριβώς τα έζησε… Τίποτε περισσότερο, τίποτε λιγότερο…

Ή

ταν Κυριακή πρωί… εννιά του Αυγούστου… Τα αδέλφια μου είχανε πάει για μπάνιο… Η μάνα στην εκκλησία! Εγώ στην «καλή» τραπεζαρία του σπιτιού μας πήρα το βιολί και γλύκαινα τη μοναξιά μου με την ανάμνησή Της. Είχα τόσο ξεφύγει από την πραγματικότητα που η δόνηση που με ξανάφερε στον εαυτό μου πρέπει νάτανε πολύ δυνατή[1]. Το βιολί έπεσε από τα χέρια μου… Όλο το σπίτι εσιότανε[2]… Κόσμος πετάχτηκε στους δρόμους… Φωνές… Ανησυχία… Μικροπανικός… Μα γρήγορα όλα περάσανε. Η Κεφαλονιά τόχει στο ριζικό της να ταράζεται. Οι σεισμοί δεν απολείπουν. Και ισχυροί παλαιότερα και αδύνατοι συχνά. Γεννιώμαστε, μεγαλώνουμε, πεθαίνουμε σε ένα τόπο που χοροπηδά κάτω από τα πόδια μας.

Ο σεισμός ξεχάστηκε σε λίγα λεφτά… Μονάχα από περιέργεια κοίταξα το ρολόι στον πύργο απέναντι από το σπίτι μας. Ήταν δέκα παρά τέταρτο[3]

Και όμως… όταν βγήκαμε στους δρόμους και άρχισαν οι διαδόσεις αντί να μας ηρεμήσει η συναναστροφή, τέντωσε τα νεύρα μας και ένα νυχτοπούλι ανησυχίας έκρωξε μέσα μας. Τα σπίτια στο Αργοστόλι δεν είχανε πάθει ζημιές. Κάτου όμως στην παραλία, στο τελωνείο, ένα μπαλκόνι, ολόκληρη πλάκα, έπεσε απάνου στο αυτοκίνητο του «Μικέλη» που ήτανε αραγμένο περιμένοντας το πλοίο και το έκανε πλάκα. Ευτυχώς δεν υπήρχε κανείς μέσα.

Εκεί όμως που οι ζημιές ήτανε μεγάλες, πέσανε σπίτια, λαβωθήκανε άνθρωποι, ήταν η Πύλαρος και το Θιάκι. Ο τηλέγραφος διαρκώς ζήταε βοήθεια. Γιατροί επιστρατευθήκανε, υλικό έστειλε το Νοσοκομείο, επιταχτήκανε καΐκια στη Σάμη, περάσανε απέναντι και το βράδυ που γυρίσανε οι γιατροί, αφού διαβεβαιώσανε πως μια γυναίκα ήταν ο μόνος νεκρός και καμμιά τριανταριά τραυματίες, από τους οποίους οι περισσότεροι ελαφρά, παρ' όλο που τα σπίτια είχανε ξεχαρβαλωθεί και στο Βαθύ και σ' όλη τη γειτονική περιοχή, πέσαμε να κοιμηθούμε ήσυχοι πως μέχρι εδώ ήτανε...

Η άλλη μέρα έφερε τη γαλήνη. Τα μαγαζιά δουλέψανε κανονικά. Οι κινηματογράφοι φίσκα. Οι βόλτες το βράδυ στην Πλατεία στη δόξα τους. Και τη νύχτα όλοι ύπνο στα κρεβάτια μας. Ελάχιστοι ήτανε εκείνοι που θέλεις για την ζέστη, θέλεις με την αιτία τον σεισμό, που για πολλούς είχε ξεχαστεί, στρώσανε στις αυλές.

Έτσι πέρασε ολόκληρη η Δευτέρα, δέκα του Αυγούστου. Χωρίς ανησυχαστική δόνηση, χωρίς τρομαχτική βοή, χωρίς προμήνυμα...

Με τέτοια ψυχική ξεγνοιασιά, και με τη δροσιά που φέρνει το Αυγουστιάτικο χάραμα, πώς να μην είναι γλυκός και ευχάριστος ο ύπνος!...

* * *

Κ

αι όμως!... στις πεντέμιση το χάραμα, να ξημερώνει Τρίτη, την ώρα ακόμα που, τέτοια εποχή, παλεύει η μέρα με τη νύχτα, η γη μας τινάχτηκε, έχασε το στήριγμά της και σαν τον μεθυσμένο που σκουντουφλά, τιναζότανε δεξιά – αριστερά, σαν να γύρευε μέρος να ισορροπήσει.

Αυτό που νοιώθαμε δεν ήτανε σεισμός, τουλάχιστο από εκείνους που ξέραμε. Ένα τεράστιο χέρι είχε αρπάξει την πόλη, το νησί ολόκληρο και το ταρακουνούσε. Θόρυβος από γκρεμισμένα υλικά, σκόνες, φωνές, επικλήσεις, υστερισμοί! Υποχθόνιοι θόρυβοι, σαν βροντές μέσα από τα στήθια της Γης και τιναγμοί, σαν η γη μας να υπέφερε και να τίναζε το κορμί της[4].

Μισόγυμνοι βρεθήκαμε στην Πλατεούλα που είναι έξω από το σπίτι[5]. Γιομάτος ο χώρος της από κόσμο. Γυναικούλες, παιδιά, άνδρες, ξένοι από τα ξενοδοχεία. Μισόγυμνοι σαν κι εμάς, κίτρινοι από τον φόβο, λυγισμένοι από τον πανικό!... [...]

Η μέρα έπεφτε και μαζί της ερχόντανε απανωτά τα νέα... Εμείς εγκατασταθήκαμε στην Πλατεία έξω από το σπίτι. [...] Οι πλατείες, οι κήποι, οι αυλές έγιναν καταυλισμοί. Τα σπίτια δεν τα πλησίαζε κανείς παρά για μια ανάγκη. [...]

* * *

Α

ν οι ζημιές που ετούτος ο σεισμός είχε κάμει στο Αργοστόλι ήτανε περισσότερο ψυχικές, γιατί στην υλική πλευρά παρά πάνου από κορνίζες σπιτιών δεν γκρέμισε, και βέβαια, δεν είχε τραυματίσει κανένα, δεν ήταν ωστόσο το ίδιο ανεξίκακος για την ρέστα Κεφαλονιά! Τα νέα που ερχόντανε ήτανε τρομαχτικά. Και το επιβεβαιώνανε οι διαταγές, οι πολιτικές επιτάξεις, το νοσοκομείο που γέμισε τραυματίες!

Όλη η Ανατολική πλευρά της Κεφαλονιάς είχε ρημάξει... Η Εικοσιμία, ο Εληός, το Ξώμερο είχανε ξεθεμελευτεί. Τα βουνά είχανε ραγίσει και στείλανε τα θεώρατα κοτρώνια τους να παρασύρουνε σπίτια με ολόκληρες φαμελιές. Τα Μαυράτα στον Εληό που ήτανε πυκνοχτισμένα με διώροφα σπίτια είχανε τους περισσότερους νεκρούς. [...]

Το Αργοστόλι ζούσε ώρες πανικού... Στιγμές αγωνίας... Ζωή φόβου... Συνθήκες πρωτόγνωρες ανάμεσα σε δονήσεις, σε βοές, σε μικροσεισμούς.

Ζούσε σε μια συνεχή αναμονή... Περιμένοντας... Και εκείνο που περίμενε, παράξενο και τραγικό, ήτανε ο μεγάλος σεισμός που τα σώριαζε όλα!...

* * *

Η

ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ και η νότια πλευρά του νησιού ήτανε εκείνη που δέχτηκε τον πιο ισχυρό αντίχτυπο του σεισμού... Και σε θύματα και σε υλικές ζημιές. Ήταν νύχτα όταν φέρανε στη Σάμη, στο γιατρό Θεμιστοκλή Δευτεραίο ένα τραυματία από το Θιάκι να τον περιποιηθεί. Ο σεισμός τον βρήκε μέσα στο ιατρείο του και τον έθαψε εκεί μαζί με τον τραυματία. Πανικός σ' όλη την πόλη. Ο κόσμος κατέβηκε στην παραλία και μπήκε στις βάρκες, Μερικοί ξανοιχτήκανε με καΐκια γιατί τους φόβιζε ο όγκος του βουνού που σκίαζε τη μικρή πόλη. [...]

Εκείνο που έσωσε την κατάσταση και μαζί και πολλές ζωές, είναι ο ατομικός αλτρουισμός και η αυτοθυσία των συγχωριανών. Ίσως πολλοί να πλήρωναν με την ζωή τους, θαμμένοι κάτου από τα ερείπια αυτήν ακριβώς την αυτοθυσία τους. Είναι οι αφανείς ήρωες που καμία μνήμη και καμία φυλλάδα δεν θα τους μνημονεύσει. Οι πολλοί όμως με το θάρρος που έδειξαν, ξέθαψαν παγιδευμένους, φόρτωσαν στα παληοφορτηγά τους τραυματίες, ξεσήκωσαν φαμίλιες από τα επικίνδυνα σημεία, και μετά όλοι μαζί φρόντισαν να συγκεντρωθούν στο πιο ασφαλισμένο μέρος, ένα αλώνι, κοντά στις θημωνιές, σε ένα σώχωρο, σε ένα πλάτωμα, στην πλατεία του χωριού, και εκεί στήσανε κονάκι.

* * *

Κ

όντευε πια μεσημέρι... Ο ήλιος είχε ψηλώσει πολύ... [...] Ήτανε μια ζεστή Αυγουστιάτικη μέρα και η άπνοια που βασίλευε δημιουργούσε ατμόσφαιρα πνιγηρή. Ο Υπουργός και οι δημοσιογράφοι θάχανε φθάσει στο πλοίο τους. Μπορεί και νάχανε φύγει... Ότι ήτανε να πούνε και να κάμουνε, είχε τελέψει... Μια επίσκεψη, μια σύσκεψη, λίγες διαταγές!...

Ό τ α ν[6]... ένα θηρίο ξύπνησε μέσα στην καρδιά της Γης... Ένα μουγκρητό... μια βοή... ένα αγκομαχητό, έντονο, που ανέβηκε γρήγορα τη διατονική κλίμακα, γίνηκε ρόγχος και απειλή που ξεχύθηκε μέσα από το έδαφος. Ο δαίμονας της Κόλασης, που κοιμώτανε, λες ναρκωμένος, ξύπνησε και χύθηκε για λεία. […]

Αρχικά το έδαφος πήγε πέρα-δώθε και ξανά σαν από παλινδρονική κίνηση, κουνήθηκε στις ίδιες κατευθύνσεις. Αμέσως η παλινδρομική κίνηση ανατρέπεται και αρχίζει το ανεβοκατέβασμα. Η γη μας, κλωτσούσε από κάτου προς τα πάνου όσο πιο έντονα γινότανε. Ετούτο το ξαφνικό ήτανε που μας έρριξε στο έδαφος. Πώς βρεθήκαμε σωριασμένοι κάτου κανείς δεν θυμάται! Μέσα στο σκοτείνιασμα του νου και της ατμόσφαιρας, πρόφτασα να δω το ρολόι μου. Ήταν έντεκα και εικοσιεφτά λεφτά... Απέναντί μου ακόμα ευδιάκριτο το Μέγαρο που στέγαζε τις υπηρεσίες και τώρα έκλεινε τους τηλεγραφητές πιστούς στο καθήκον!

Το είδα να κλονίζεται σα να ναι από τραπουλόχαρτα... Οι τοίχοι του ανοίξανε προς τα έξω, αμέσως συνέχεια γύρανε προς τα μέσα... Σύγχρονα, σαν ένα τεράστιο χέρι να επίεσε την πλάκα της σκεπής του και όλο το τεράστιο χτίριο με τους τρεις ορόφους έκατσε, εχώνεψε και έγινε ένας σωρός, όχι ψηλότερος από ενάμισι μέτρο... Αυτό ήτανε όλο!... [...]

Πόσο κράτησε έτουτη η Γήινη τρεμούλα;... Μια α ι ω ν ι ό τ η τ α το ζήσαμε εμείς... Πενηνταοχτώ δευτερόλεφτα λένε οι ειδικοί[7]... [...]

Η Πλατεία γεμάτη ρωγμές!... Το κατάστρωμά της κυματιστό, αλλού βυθισμένο, αλλού υψωμένο έμοιαζε περισσότερο με φρεσκοοργωμένο χωράφι. Κάπου-κάπου από την άσφαλτο, ξεπετιώντανε μέσα από της γης τα σπλάχνα, ντουβάρια και πωριά... Ήταν τα θεμέλια του παλαιού δικαστηρίου πούχε χτίσει ο Νάπιερ και είχε κατεδαφίσει ο Κοσμετάτος για να ανοίξει την πλατεία. Το κλώτσισμα της γης τα ξέρασε από τα σωθικά της.

* * *

Η Κεφαλονιά, η Ζάκυνθος και η Ιθάκη, που είχαν ήδη υποστεί σοβαρές ζημιές από τους προηγούμενους σεισμούς θα ισοπεδωθούν σχεδόν ολοκληρωτικά: 27.659 από τις 33.000 οικοδομές κατέρρευσαν, 467 μόνο σώθηκαν (κυρίως στη βόρεια Κεφαλονιά, στην περιοχή της Ερίσου), ενώ οι υπόλοιπες υπέστησαν σοβαρές ή ελαφρύτερες ζημιές. Ένας υπέροχος και ζωντανός νησιωτικός πολιτισμός θάφθηκε κάτω από τα συντρίμμια που άφησαν οι σεισμοί.

Ο πληθυσμός των νησιών άλλαξε δραματικά. Η κυβέρνηση, υπό τον φόβο ερήμωσης, απαγόρευσε την εγκατάλειψη των νησιών αλλά παρόλα αυτά χιλιάδες κάτοικοι διέφυγαν τρομαγμένοι και απελπισμένοι με κάθε μέσο προς την ηπειρωτική Ελλάδα.

Σημαντική ήταν η διεθνής βοήθεια που προσφέρθηκαν από πολλές χώρες προς τα δοκιμαζόμενα νησιά του Ιονίου. Το ελληνικό κράτος έμοιαζε να μην μπορεί να ανταποκριθεί με αποτέλεσμα ειδικά η Κεφαλονιά να αποστερηθεί μετά τους σεισμούς το σημαντικότερο και δημιουργικότερο κομμάτι του πληθυσμού της μέσω της μετανάστευσης.

Youtube Feed

Instagram Feed

kefalonitis (kefalonitismag)
kefalonitis (kefalonitismag)
kefalonitis (kefalonitismag)
kefalonitis (kefalonitismag)
kefalonitis (kefalonitismag)
kefalonitis (kefalonitismag)

Copyright © 2002 - 2018 kefalonitis.com
Το σύνολο του περιεχομένου και των υπηρεσιών του kefalonitis.com διατίθεται στους επισκέπτες αυστηρά για προσωπική χρήση.
Απαγορεύεται η χρήση ή επανεκπομπή του, σε οποιοδήποτε μέσο, μετά ή άνευ επεξεργασίας, χωρίς γραπτή άδεια του εκδότη.

Dual Design Agency