Το online περιοδικό για την Κεφαλονιά
17/10/2012

Σύντομες «περιδιαβάσεις» στου Σεπτεμβρίου τα θρησκευτικά γιορτάσια

«Εγώ, όταν θα μεγαλώσω, θα γίνω Σεπτέμβριος, έλεγε ο Αύγουστος…»,


Αυτό μας λέει η ποιήτρια Κική Δημουλά, σε στίχο ποιητικό της για τους μήνες,
συνοψίζοντας τις εσωτερικές ψυχικές- κοινωνικές εκφράσεις,
που νιώθουμε όταν από τη μια εποχή περνούμε στην άλλη.
Επίσης θα το λέγαμε και διαφορετικά, με άλλης ποίησης πνοή

«Ο Σεπτέμβριος είναι ο ωριμασμένος Αύγουστος,
των αμπελιών τη μοίρα ακολουθεί και δίνει τρέλα
το ρ πό’χει στη γραφή δίνει του μούστου την οσμή
και σε φορτώνει με περισυλλογή για νέα αρχή»

Ο Σεπτέμβριος, ή Σεπτέμβρης, είναι ο ένατος μήνας του έτους κατά το Γρηγοριανό ημερολόγιο και πρώτος μήνας του Φθινοπώρου. Ο Σεπτέμβριος ήταν ο 7ος μήνας του Ρωμαϊκού ημερολογίου εξ ου και η ονομασία του, αντίστοιχος προς τον Αττικό Βοηδρομιώνα.

Επίσης, ο λαός του έχει δώσει και άλλες ονομασίες, όπως και Σταυρός ή Σταυριάτης, λόγω της εορτής του Τίμιου Σταυρού, ακόμη Τρυγητής, λόγω του τρύγου των αμπελιών και Σποριάτης, λόγω της ετοιμασίες για τη σπορά, σε πολλά μέρη δε λέγεται και Βεντεμάς (ο τρύγος και η κάθε μάζωξη ή συγκομιδή).

Eίναι ο Σεπτέμβριος και ο –πρωτόμηνας- του εκκλησιαστικού έτους. «Αρχή της Ινδίκτου, ήτοι του νέου έτους» όπως γράφουν τα Μηναία και τα Εορτολόγια της Εκκλησίας μας. Γι’ αυτό και στη θρησκευτική υμνολογία υπάρχουν επευφημίες και ευχές για το καλό ξεκίνημα του νέου χριστιανικού έτους.

Το μήνα αυτόν ο καιρός αρχίζει ν’ αλλάζει και να μας προετοιμάζει για τον επερχόμενο χειμώνα. Στο τελευταίο δεκαήμερο του Σεπτεμβρίου, άλλωστε, ξεκινάει επίσημα και το φθινόπωρο, με την άφιξη του Ήλιου στο φθινοπωρινό ισημερινό σημείο της τροχιάς του, στις 22 του μήνα.

Σε παλιές αλλά και νέες εικονογραφήσεις, λαϊκά και έντεχνα ζωγραφικά έργα που αφορούν τους μήνες του χρόνου, ο Σεπτέμβριος παριστάνεται ως συνήθως με νεαρό, με βασική απασχόληση τον τρύγο. Τον βρίσκουμε ή να τρυγάει ή να πατάει σταφύλια, ή να κρατεί κοφίνι ή ακόμη περιγραφικά να παριστάνεται μέσα σε ομαδική σκηνή τρύγου.

Έχει αρκετές θρησκευτικές εορτές αυτός ο μήνας, τρεις μεγαλόπρεπες και αρκετές μικρότερες στον πανηγυρισμό τους, που παρόλα αυτά εορτάζονται και λειτουργούνται.

Στις μεγαλόπρεπες σεπτεμβριανές εορτές κατά ημερομηνία είναι οι: το Γενέσιον της Θεοτόκου στις 8, του Τίμιου Σταυρού στις 14, του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου στις 26. Αυτές τις εορτές πανηγυρικά τις λαμπρύνεται το νησί μας αφού πολλοί τόποι έχουν ανάλογες εκκλησίες αφιερωμένες σε αυτές τις εορτές.

8 Σεπτεμβρίου «Το Γενέλθιον της Υπεραγίας Θεοτόκου».
Πρόκειται για μεγάλη εορτή που αφορά στη θαυμαστή γέννηση της Παναγίας από στείρους γονείς, τον Ιωακείμ και την Άννα, σύμφωνα με τα απόκρυφα Ευαγγέλια Σε όλο τον ελλαδικό χώρο, από νησιά έως ηπειρωτική Ελλάδα, υπάρχουν πλήθος ναοί αφιερωμένοι στο Γενέσιο της Παναγίας. Είναι η πρώτη Θεομητορική Εορτή και την εορτάζουν πολλοί ναοί και στην Κεφαλονιά, μάλιστα με λαμπρά θρησκευτικά και κοσμικά πανηγύρια σε μοναστηριακούς χώρους, αλλά και ενοριακούς των χωριών και των πόλεων. Εκκλησίες και μοναστήρια που «πρωτοστατούν» σε αυτό την εορτή στο νησί μας είναι: Η Παναγία στα Δελλαπορτάτα, η Καρακαλιώτισσα στο Βουνί Παλικής, η Παναγία στα Κομινάτα, η Παναγία των Κουβαλάτων, η Παναγία στη Λάμια στα Διλινάτα, στο μοναστήρι στο Παλιοχέρσο, στο μοναστήρι της Άτρου και άλλες πολλές εκκλησίες σε όλο το νησί.

Ιδίως στην περιοχή της Παλικής που είναι πιο αγροτική από το υπόλοιπο νησί, ονοματίζουν την ημέρα του Γενέσιου της Παναγίας, ως Παναγία Συνεμπάστρα. Την ονομασία αυτή σύμφωνα με τον λαογράφο καθηγητή Δημήτριο Λουκάτο, αλλά και από τους παλαιότερους, τη δικαιολογούν ή την ερμηνεύουν ότι αυτή την περίοδο της εορτής της Παναγιάς, συνεμπάζουν τα πάντα σε αποθήκες, κυρίως τη σοδειά του καλοκαιριού, γιατί φοβούνται τις βροχές. Υπάρχει όμως και μια άλλη εξήγηση, πως, το θεοτοκωνύμιο Συνεμπάστρα, προέρχεται από την καθολική υμνολογία, ύμνους που λέγονται ειδικά για αυτήν την εορτή από τους Καθολικούς στο δόγμα.

Επίσης, αξίζει στις λίγες αφιερωματικές γραμμές να ειπωθεί πως εόρταζε και γιορτάζει στο Αργοστόλι, η περίφημη Παναγία η Πρεβεζιάνα, που η λατρεία της ήταν μικτή, δηλαδή συμμετείχαν και ορθόδοξοι και καθολικοί στο θρήσκευμα. Επρόκειτο για υπέροχες διαθρησκευτικές τελετές που γίνονταν προς τιμή της «Πρεβεζιάνας», στη Φραγκοκλησιά, των Καθολικών στην πρωτεύουσα του νησιού μας.

14 Σεπτεμβρίου: «Η παγκόσμιος Ύψωσης του Τιμίου Σταυρού».
«Η μέρα της γιορτής αυτής σε πολλά μέρη αποτελεί χρονικό σταθμό στις τοπικές αγροτικές και ποιμενικές εργασίες και λαμβάνεται ως η αρχή ή το τέρμα για τις σχετικές συμβάσεις. Ιδίως αποτελούσε σταθμό τα παλαιότερα και για τους ναυτικούς, οι οποίοι τότε σταματούσαν τα μακρινά ταξίδια με ιστιοφόρα, όπως συμβούλευε η παροιμία: «Του Σταυρού, σταύρωνε και δένε». Την μέρα αυτή εορτάζει η παγκόσμιος Ύψωσης του Τιμίου Σταυρού, μέρα πράγματι παγκόσμια, λόγω που όλοι οι χριστιανοί, όπου γης, γιορτάζουν τον Τίμιο Σταυρό. Αποφεύγοντας τα πολλά ιστορικά συναξαριστικά της εορτής, μένουμε στο θρησκευτικό λαογραφικό χαραχτήρας της εορτής στην Κεφαλονιά.

Δυο μέρη κυρίως εορτάζουν πανηγυρικά: Το μοναστήρι της Ευαγγελιστρίας των Κηπουραίων και το μοναστήρι στην Πεσσάδα του Εσταυρωμένου. Βέβαια, παντού στις εκκλησίες την ημέρα αυτή, γίνεται η καθιερωμένη σύμφωνα με το ορθόδοξο τελετουργικό τυπικό η λειτουργία της εορτής.

Την ημέρα της εορτής φέρνουν στην εκκλησία οι γυναίκες βασιλικούς, γλάστρες ή και ματσάκια, όπου χρησιμεύουν στην αναπαράσταση με θρησκευτικό δρώμενο την ιστορική εύρεση του Τιμίου Σταυρού από την Αγία Ελένη, τα βασιλικά έπειτα από τη προσκύνηση του Σταυρού από τους πιστούς, μοιράζονται σε όσους παρακολούθησαν τη τελετή.

Η μέρα αυτή είναι νηστίσιμη και τηρείται με αυστηρότητα όπως αυτή της Μεγάλη Παρασκευής, η λεγομένη «Σταυρώσιμη».

Του αϊ- Γιάννη του Θεολόγου (26 Σεπτεμβρίου)
Πρόκειται για εορτή αφιερωμένη στον Ευαγγελιστή Ιωάννη, αγαπημένος μαθητής του Χριστού μας. Γίνεται μεγάλη και λαμπρή πανήγυρης στην Πάτμο, όπου σήμερα βρίσκεται το μεγάλο μοναστήρι του αγίου, μια και εκεί στο σπήλαιο του μοναστηριού ασκήτεψε έπειτα από εξορία που του επέβαλλαν οι τότε Ρωμαϊκές αρχές της Εφέσου. Στο σπήλαιο του μοναστηριού μαζί με τον μαθητή του, τον Πρόχορο, «έγραψε» την Αποκάλυψη.

Υπάρχουν πολλές θρησκευτικές παραδόσεις για την εορτή αυτή, ιδίως σε αυτό το νησί του Αιγαίου, την Πάτμο, που είναι και το βασικό πανηγυρικό μεγαλόπρεπο κέντρο λατρείας για τον Ιωάννη Θεολόγο. Σε όλη την Ελλάδα υπάρχουν ναοί που είναι αφιερωμένοι στον Ιωάννη τον Θεολόγο και την ημέρα της εορτής την κρατούν αργία, ιδίως δε τρυγούν γιατί λένε «για να μη θυμώσει και τους σπάσει τους κάδους ή τα βαρέλια».

Και άλλες σεπτεμβριανές εορτές
1 Σεπτ.: του Συμεών του Στυλίτου, τ’ Αγίου Νικολάου του Κουρταλιώτη, του Οσίου Μελετίου.

2 Σεπτ.: Τα’ αγίου Μάμα

4 Σεπτ.: του Αγίου Ανθίμου, του εν Κεφαλληνία και προστάτης της Αστυπάλαιας.Γίνεται αρχιερατική θρησκευτική πανήγυρης στο μοναστήρι της Αγίας Παρασκευήγς Λεπέδων, μια και ο Άγιος Άνθιμος, (Κουρούκλης) ήταν ένας από τους ανακαινιστές της μονής αυτής και ασκήτευε σε αυτόν το χώρο.

15 Σεπτ.: Ημέρα τριών αγίων μαζί (Άγιος Νικήτας, άγιος Βησσαρίων και άγιος Πορφύριος).

16 Σεπτ.: της Αγιά- Φημιάς (Αγίας Ευφημίας). Γιορτάζει και στις 11 Ιουλίου μέρα της μνήμης της αγίας. Στην καλοκαιρινή πανήγυρη στον ομώνυμο οικισμό της περιοχή της Πυλάρου, με την εκκλησία αφιερωμένη στην αγία αυτή, γίνεται λιτάνευση της εικόνας της, καθώς και μεγάλη εμποροπανήγυρις που μαζεύει κόσμο από όλο το νησί.

17 Σεπτ.: Της Αγίας Σοφίας με τις τρεις θυγατέρες της: την Πίστη, την Αγάπη και την Ελπίδα.20 Σεπτ.: Του Αγίου Ευσταθίου 22 Σεπτ.: του Αγίου Φωκά του Ιερομάρτυρα

24 Σεπτ.: Της Αγίας Θέκλης (Μεγαλομάρτυρος και Ισαποστόλου) και της Παναγίας Μυρτιδιώτισσας (Το εν Κυθήροις θαύμα της Θεοτόκου). Το πανηγύρι της Αγίας Θέκλης πραγματοποιείται μεγαλόπρεπα στον ομώνυμο ναό και χωριό της Παλικής και της Παναγίας της Μυρτιδιώτισσας εορτάζει η Παναγία του Δραπάνου, η Δραπανιώτισσα, όπου και γίνεται η λιτάνευση του θρόνου από το μοναστήρι στο Αργοστόλι.

Είναι ο Σεπτέμβριος μήνας της χαρά και του νέου ξεκινήματος, για τα παιδιά, λόγω που ανοίγουν τα σχολεία, της μάζωξης της σοδειάς, του τρύγου, των πανηγυριών και της αλλαγής του καιρού.

Κλείνοντας τη σύντομη σεπτεμβριανή «περιδιάβαση» δε θα μπορούσε να μην αναφερθούμε στον παροιμιακό λόγο της Κεφαλονιά μας, για το μήνα αυτόν που λέει:

«Ο Μάης για τον Τρυγητή, κι’ ο Απρίλης για το θέρο» Παλική (Βλ. Λουκάτος Δημήτριος- παροιμίες)

Η παροιμία αυτή μας ενημερώνει πως αν δε βρέξει το Μάη, είναι καλό για τα’ αμπέλια, κι αν βρέξει τον Απρίλη, είναι καλό για τα σπαρτά.

Στο Αργοστόλι καθώς έμπαινε ο Σεπτέμβρης λέγανε την παροιμία «Οι μπουτιέροι κ’ οι γαϊδάροι, ένα μήνα έχουν τη χάρη»

Οι μπουτιέροι ήταν οι βαρελοποιοί, που το Σεπτέμβρη κέρδιζαν πολλά λεπτά γιατί ετοίμαζαν τα βαρέλια για τα καινούργια κρασιά. Σήμερα χάθηκαν οι βαρελοποιοί και τα βαρέλια ως συνήθως είναι πλαστικά.

 

Εν κατακλείδι, ο Σεπτέμβριος είναι ο μήνας, του καλοκαιρινού απολογισμού, του νέου ξεκινήματος και μιας νέας «ζωήρεψης» της φύσης, που η βλέψη μας θελημένα και αθέλητα τη νιώθει και μας δίνει χαρά.


Του Γεράσιμου Σωτ. Γαλανού

Πρόσθετο φωτογραφικό υλικό:

Youtube Feed

Instagram Feed

kefalonitis (kefalonitismag)
kefalonitis (kefalonitismag)
kefalonitis (kefalonitismag)
kefalonitis (kefalonitismag)
kefalonitis (kefalonitismag)
kefalonitis (kefalonitismag)

Copyright © 2002 - 2018 kefalonitis.com
Το σύνολο του περιεχομένου και των υπηρεσιών του kefalonitis.com διατίθεται στους επισκέπτες αυστηρά για προσωπική χρήση.
Απαγορεύεται η χρήση ή επανεκπομπή του, σε οποιοδήποτε μέσο, μετά ή άνευ επεξεργασίας, χωρίς γραπτή άδεια του εκδότη.

Dual Design Agency